Şeref Bilsel ile Cenk Gündoğdu’nun dört yıldır ortaklaşa hazırladıkları Şiir Defteri: Şiir ve Hayat 2008 bu yıl Özcan Erdoğan’ın İkaros Yayınları’ndan çıktı -Üç Nokta dergisinin eki olarak. 336 sayfalık toplam, bir yandan 2007’nin şiir serüvenine ışık tutarken, bir yandan da ele aldığı bölümlerle, varolan edebiyat ortamını birkaç adım öteye taşımayı amaçlıyor. Geçen yıl yitirdiğimiz eleştirmen Mehmet H. Doğan ile şair Doğan Ergül’e ithaf edilen Şiir Defteri, yine kapsamlı dosyaları, artık klasik halini alan Sezai Sarıoğlu’nun İlk Kitaplar, Tozan Alkan’ın Çeviri Edebiyatı, Özcan Erdoğan’ın İnternette edebiyat ve fanzinler bölümleriyle özgün bir çizgide ilerlemeyi sürdürüyor. Bunlara, belki naçizane poetik kitaplar üzerine değinmeler de eklenebilir. Arif Damar, Eray Canberk, Tarık Günersel ve Şükrü Erbaş’ın seçtikleri 2007’nin şiirleri ise Şiirler-Şairler başlığıyla hayli oylumlu bir bölüm olarak Şiir Defteri’nde yer alıyor. Şiirler, 1914 doğumlu Fazıl Hüsnü Dağlarca’dan başlayarak, 1989 doğumlu Duygu Ergun’la tamamlanan geniş bir şair yelpazesini içeriyor.

BAŞLANGIÇ
Şiir Defteri 2008, Şeref Bilsel-Cenk Gündoğdu ikilisinin 2008 Yılında Şiir ve Hayat başlığıyla geçen yılın şiir serüvenini geniş bir perspektiften değerlendirmesiyle başlıyor. 24 sayfalık bu irdeleme, 2007 şiir ortamının genel bir panoramasını veriyor. İkili, hemen ardından Dergilere Dair (S)Özdüşümler başlığıyla bu kez 22 sayfalık bir toplamla devam ediyor. Türkiye’de yayımlanan nitelikli edebiyat dergilerinde 2007’de kimlerin yer aldığını ve hangi dosyaların ele alındığını bir kez daha hatırlıyoruz. 2007 Yılı Poetik Ortamı İçin Soruşturma bölümünde ise Ahmet Güntan, Veysel Çolak, Çiğdem Sezer, Nuri Demirci; Mustafa Köz, Ahmet Yıldız, Emel İrtem, Metin Kaygalak, Nilay Özer, Hayriye Ünal, Hakan Arslanbenzer, Sinan Oruçoğlu ve Azad Ziya Eren’den değerlendirmeler var. Bu bölümdeki yazar/şairlerin siyasal yelpazenin değişik katmanlarında yer alması, soruşturmaya verdikleri yanıtları da aynı doğrultuda belirliyor. Bir tür edebi fikir jimnastiği ile karşılaşıyoruz. Yararlı olup olmadığına okur karar versin. Geçen yıla damgasını vuran şiirlerden örneklerin yer aldığı 192 sayfalık uzunca bölümden sonra, benim Eleştirmenlerin Yılı başlığıyla kaleme aldığım 2007’nin poetik kitaplarına ilişkin değerlendirme yazım var. 8 sayfalık yazının girizgâhında yer alan Eleştirmen-Şair Paradoksu, eleştirmenlerini yitirmiş (zaten kaç taneydiler ki?) veyahut da hiç bulamamış şiir dünyasının kendi göbeğini kesmesi; yani şairlerin eleştirmenliğe soyunması çilesini irdeliyor. Özcan Erdoğan’ın yıllardır titizlikle ele aldığı İnternette Edebiyat ve Fanzinler bölümü yine ilginç tespitlere yer veriyor. Erdoğan, son yıllarda edebiyat dünyasında da yaygınlaşan web sitelerine değinirken, fanzinlerin geçen yıl beklenen etkiyi gösteremediğinden yakınıyor. Yine de, Türkiye’nin dört bir yanında çıkan fanzinleri tek tek okura sunmayı ihmal etmiyor. Tozan Alkan’ın 2007’de Çeviri ve Çeviri Şiiri başlıklı yazısı, edebiyat dünyamızda eksikliği giderek kendini daha çok hissettiren şiir çevirisi konusunda bir teselli mükâfatı gibi. Bu arada, Tozan Alkan editörlüğünde çıkan Ç.N. dergisinin de geçen yılın en önemli çeviri olayı olduğunu vurgulamak gerek.

BİTİŞ
Şiir Defteri 2008, Sezai Sarıoğlu’nun Şiir Kaç, Hayat Tut... Şair Kaç, Hayat Tut... yazısıyla sona eriyor. Sarıoğlu, şairlerin ilk kitapları üzerine kaleme aldığı yazısında, dikkat çeken yapıtlara yer veriyor. İrdelediği şairlerin pek çoğunun, ilk kitapları olmasına karşın yıllardır edebiyat dergilerinde şiir yayımladıklarını söylemeye gerek yok. Defterin sonunda, 2007 yılında yayımlanan şiir, şiire dair ve çeviri kitapların listesi var. Şiir Defteri 2008, aynı zamanda bir şiir yıllığı özelliğini taşıyor. Her ne kadar kapsamı biraz daha geniş, duruşu biraz daha farklı olsa da (örneğin yayımlanan diğer yıllıklarda ödüllerin listesi birkaç sayfa tutarken, Bilsel-Gündoğdu ikilisi ödüllerle ilgili tek kelime bile etmiyorlar) sonuçta bu defter bir yıllık hüviyetinde. O açıdan bakıldığında, seçilen şiirlerin/şairlerin de geniş bir yelpazeye yayılmış olduğu görülüyor. İsmet Özel’den Mehmet Can Doğan’a, Ahmet Telli’den Selim Temo’ya uzanan bir tercihler sultası var. Bunun eleştirilerle karşılaşacağı muhakkaktır. Okuru ikilemde bırakacağı da. Ama Türk şiirinin 2007’deki macerasının hangi mecrada aktığını (veya durduğunu) anlamak açısından bu geniş yelpaze aynı zamanda bir fikir de sunacaktır. Şiir Defteri 2008, bu özelliğiyle, riskli de olsa bir pencere açmayı deniyor.

Şiir Defteri - Şiir ve Hayat 2008/Üç Nokta Dergisiínin eki/ İkaros Yay./ 336 s.