İkaros Yayınları - Annemarie Schwarzenbach (İran'da Ölüm)

Varlıklı bir sanayicinin kızı olan Annemarie Schwarzenbach özel okullarda okur, öğrenimini 1931’de Zürih’te felsefe doktorasını yaparak tamamlar. İlk yazın denemeleri, Bernhard’ın Dostları (1931) ve Lirik Hikâye’ nin (1931) ardından ruhsal çalkantılarının etkisinde kaldığı ve gitgide bağımlısı olduğu uyuşturucu yüzünden gezi gazeteciliğine başlar ve sırasıyla güney ve doğu Avrupa’ya, Ortadoğu’ya, ABD’ye ve son olarak da Kongo’ya gider. Tam bir savaş karşıtı olan Schwarzenbach, 1935’te İran gezisi sırasında tanıştığı ve orada evlendiği bir Fransız diplomat sayesinde edindiği diplomat kimliğiyle birçok Avusturyalı antifaşistin İsviçre’ye kaçmasına yardımcı olur. Savaş haberini kendisi gibi gezi gazeteciliği yapan ve aynı zamanda yelkencilik ve kayakçılık dallarında milli sporcu olan Ella Maillart ile 1939’da Afganistan’a yaptıkları bir gezide alır. Aynı yılın güzünde Zürih’te ilk önce bir rapor gibi kâğıda geçirdiği İran’da Ölüm, daha sonra roman haline getirdiğinde Mutlu Vadi ismiyle basılır. Bu çalışma, 1935 yılında İran’da geçirdiği zamanın meyvesidir. Schwarzenbach kendisini Alman savaş karşıtı gruba ait hissettiği için 1940 yılında Amerika’ya sığınmayı denediyse de çıkan bir tartışma sonucu zorla konulduğu akıl hastanesinden binbir zorlukla, o da Avrupa’dan araya giren yakınları sayesinde kurtulabilir. Kongo’da geçirdiği uzun süren kendini bulma arayışı döneminin ardından 1942’de İsviçre gazeteleri için İberya habercisi olarak çalışmayı istemişse de 34 yaşında geçirdiği bir bisiklet kazası sonucu yaşama veda eder.

İlk gençliğinden beri Thomas Mann ve çocukları Erika ve Klaus Mann ile daha çok mektuplaşmalarda süren dostlukları olmuştur. Thomas Mann, 19351938 yılları arasında tuttuğu güncelerinde harap melek diye söz ettiği Annemarie Schwarzenbach’ı sıkça anar. Carson Mc Cullers’le kısa süren dostluğu da büyük etkiler bırakmış olacak ki Mc Cullers özyaşamöyküsünde Schwarzenbach’tan bahseder. (… Amerika’dan ayrılıp Lizbon`a gitmeye karar verdiğini yazdı. Nihayetinde bağımsız Fransızlara katılıp Gaulles’ün birlikleri adına yerlilerinden birinin kendisinin heykelini yaptığı Kongo’da çalıştı. John La Touche (Amerikalı şair ve libretist), ortak bir dost, bu heykelden bahsetmiş, beraberinde getirmek istediğini söylemişti. Oysa yerliler Schwarzenbach’ı bir çeşit kabile tanrıçası olarak ululamışlardı bile.

İsviçre yazınında trajik olduğu kadar alışılmışın dışında da seyreden, özellikle ailesinin yoğun eleştirilerine maruz kalan, kısa ve trajik sayılabilecek yaşantısında üretkenliğini şartlar ne olursa olsun sürdürebilmiş Annemarie Schwarzenbach’ın eserlerinin ilk basımının ardından kendi ülkesinde bile güncelleşmesi için elli yıla yakın bir zamanın geçmesi gerekmiştir.